Schrijfsite

Expandmenu Shrunk

Genealogie

Naarmate je ouder wordt, krijg je steeds meer interesse in het verleden. Van je ouders heb je vast veel onthouden. Maar hoe zit het met je opa en oma? En nog verder terug?
Ik ben ieder geval heel benieuwd naar hoe mijn voorouders waren. Van onze familie Sanner weten we dankzij eerder genealogisch onderzoek van mijn broer nogal wat. Deze gegevens heb ik later gedigitaliseerd. Ze zijn te vinden op: www.geneanet.org/  Daar is naast de stamboom van de familie Sanner ook die van de families Den Dunnen-Dekker ondergebracht. Om dit te kunnen inzien, moet er wel eerst ingelogd worden.

Mijn eega Ans Bernouw wist aanvankelijk maar heel weinig van haar grootouders en andere familie. We zijn er naar op zoek gegaan en behalve bij Geneanet kun je het resultaat voor de familie Bernouw-Jaarsveld  ook vinden via:
https://www.genealogieonline.nl/stamboom-bernouw-jaarsveld/

Op deze plek probeer ik enkele indrukken weer te geven van wat ik zoal bij het speuren naar onze roots tegenkom. Zoals bijvoorbeeld het hieronder staande verhalen, of op de volgende tabbladen.

Reacties zijn natuurlijk van harte welkom bij: josan86@live.nl
Of maak gebruik van de hieronder staande reactiemogelijkheid. En
heeft iemand een leuke foto, een mooi verhaal, of aanvullende informatie, dan houd ik mij aanbevolen.

Hoenzadriel, Protestantse enclave in katholieke gemeente

Misschien hebt u het ook gehoord in het nieuws: “Professionele hennepkwekerij gevonden in kelder onder nieuwe schuur in Hoenzadriel.” Maar waar ligt dat eigenlijk, dat Hoenzadriel?
Nou, ik kan u vertellen dat het in de Bommelerwaard ligt, een gebied in de provincie Gelderland, globaal tussen Zaltbommel en ’s-Hertogenbosch. Met zo’n 250 inwoners is het één van de kleinste dorpskernen. Het op de noordoever van de Maas gelegen dorpje maakt deel uit de gemeente Maasdriel, evenals Velddriel en het grotere Kerkdriel.
Deze plek is al heel lang bewoond. Dat bleek toen in 1946 potscherven werden gevonden die terug konden worden gebracht tot de Karolingische tijd (ca. 725 – 1050 na Chr.). 

Bekend is ook dat er in Hoenzadriel in de middeleeuwen een gasthuis stond, daterend van vóór 1340, waarin zwervers en hulpbehoevenden werden opgenomen. Dat gasthuis werd in 1830 gesloten. De kasgelden en de goederen werden aan de toenmalige gemeente Driel overgemaakt, die het Gasthuisfonds in het leven riep. Met behulp van dit fonds werd een openbare school gerealiseerd.

Hoenzadriel was een protestantse enclave in een overwegend Rooms Katholieke gemeente. De gereformeerde inwoners van de dorpskern waren vóór 1897 kerkelijk ingelijfd bij ‘s-Hertogenbosch. Aanvankelijk hielden de Hoenzadrielse gereformeerden hun diensten bij iemand thuis. In 1892 kocht ‘Den Bosch’ in Hoenzadriel een huisje aan de Rooijensestraat. Het sobere gebouwtje werd in 1910 eigendom van de kerkelijke gemeente Hoenzadriel. Er stonden zo’n veertig stoelen en een katheder in.

De eerder genoemde school werd waarschijnlijk in 1909 gebouwd aan de Kievitsham. Er waren voor de zeven klassen twee leerkrachten, een onderwijzeres en de hoofdonderwijzer. Later kwam er voor het schoolhoofd een woonhuis aan de voorkant van de school. De school moest in1935 worden opgeheven. Vanaf dat moment was het dorp voor zijn onderwijs afhankelijk van Kerkdriel.
Enkele dorpelingen zetten zich er echter voor in om het gebouw te behouden en  er een kerkbestemming aan te geven. Op 7 maart 1939 was het zover dat de feestelijke opening kon plaatsvinden. De kerk werd bezocht door leden van de ongeveer tien gereformeerde gezinnen in Hoenzadriel.
In de tweede wereldoorlog veroorzaakten de geallieerden ten zuiden van de Maas met hun artillerie enkele gaten in het kerkdak. Jonge lidmaten namen met gevaar voor eigen leven de reparatie ter hand.
Door terugloop van kerkbezoekers moest de kerk in 1975 gesloten worden. Na een emotionele oudjaarsdienst op 31 december is de kerk met woonhuis verkocht en de inboedel verdeeld.
Later is er ‘Atelier 101’ in gevestigd, met ruimte voor cursussen, concerten en exposities.  Het gebouw, met een kleine torenspits, heeft zijn karakteristieke aanblik behouden.

Een andere attractie van Hoenzadriel bevindt zich verderop aan de Kievitsham: De statige korenmolen uit 1846, Sara Catharina genaamd, die op zaterdagmiddag geopend is, als de blauwe vlag op het dak uithangt. En die prima volkorenmeel levert voor onder meer heerlijke pannenkoeken.

Vanwaar nu al deze informatie? zult u zich misschien afvragen. Dat komt doordat mijn schoonfamilie uit deze streek afkomstig is en ik daar regelmatig wat genealogisch onderzoek naar pleeg uit te voeren. En dan is zo’n stukje natuurlijk mooi meegenomen.
Voor alle duidelijkheid: mijn familie houdt zich niet met drugs bezig. Er kunnen wel allerlei andere boeiende verhalen over hen verteld worden. Maar dat bewaar ik voor een volgende keer, als de rust in het kleine dorp weer een beetje hersteld is! 

Bronnen:

– Brabants Dagblad, 27 november 1997 – Streekarchief Bommelerwaard

– Gradus van den Anker, Hoenzadriel – Foto kerk: Cor de Kock

– Wikipedia – Familiestukken

http://www.bommelerwaardgids.nl/streekinfo/thema/hoenzadriel/

 

Fred en de pianola

Fred aan het werk

Bij het opnieuw inruimen van mijn boekenkast kom ik plaats tekort, want ik wil ook een plekje vrijmaken voor mijn hobbyspullen. Eens kijken wat er misschien uit kan. Ik heb bijvoorbeeld een boek over pianola’s in mijn hand. Dat doet me overigens denken aan m’n zwager Fred. Op mijn rol staat nog steeds dat ik in het kader van mijn genealogische studie over de familie Bernouw een stukje over zijn exclusieve baan wil schrijven.

Laat ik dat dan maar meteen doen:

Fred Bernouw is al van kinds af aan in muziek geïnteresseerd. Als zesjarige kwam hij eens thuis van een vakantiekamp. Zonder ooit les te hebben gehad speelde hij de kampliedjes voor de voet weg op het huisharmonium. Op achtjarige leeftijd ging hij orgellessen volgen. Een jaar later mocht hij in de Hervormde kerk naast de organist zitten en speelde hij bij het uitgaan van de kerk. Later mocht hij een invalbeurt vervullen wegens ziekte van de vaste organist. Op zijn twaalfde volgde hij die organist op. Daarnaast werd hij ook organist in de Rooms Katholieke kerk van Kerkdriel.
Toen Fred uit militaire dienst kwam, gaf hij zich in 1978 op voor een driejarige opleiding aan de piano-technische school in Amsterdam.
Nu restaureert hij al jarenlang pianola’s en andere mechanische muziekinstrumenten.  En dat niet alleen, want ook zoon Frank is dit vak ingegaan. Samen zijn ze volop actief in hun muzikale werkplaats te Hoenzadriel. 

Even voor de leken: een pianola is een kunstspelinstrument, dat met behulp van boeken of rollen bespeelbaar is. Vanaf ongeveer 1880 wordt er mee op grote schaal muzikale composities in huiskamers tot klinken gebracht.
Het schijnt dat de eerste pianola werd gebouwd door de Amerikaan Edwin Votey. In de Verenigde Staten werden ze als player piano’s geproduceerd door de Aeolian Company. In Europa verschenen de instrumenten een paar jaar later, waarbij ze in Nederland kunstspelpiano werden genoemd. Later is de merknaam Pianola een verzamelnaam geworden voor alle automatisch spelende piano’s.
Nederland kende vanaf 1923 ook een eigen pianolarollenfabriek: Hollandia in Amsterdam. Die  brandde in 1928 uit en werd later onder de naam Euterpe voortgezet.
De bloeitijd van de pianola lag in de jaren twintig van de 20e eeuw. Het apparaat raakte in onbruik doordat muziek via radio of een elektrische grammofoon ten gehore kon worden gebracht.

Pianola’s waren aanvankelijk apparaten die vóór een piano of vleugel werden geplaatst, zodat ze de toetsen konden indrukken. Rond 1905 werden pianospeelapparaten in een piano of vleugel ingebouwd.
Er kwamen ook instrumenten die een vastgelegde uitvoering van een pianist geheel automatisch konden naspelen. Deze vorm van de pianola wordt reproductiepiano genoemd. Het spel van een pianist kon worden vastgelegd op een papierrol en worden vermenigvuldigd.

Een pianola werkt met een pneumatisch systeem. Door middel van een geperforeerde papieren rol en een pneumatisch transmissiesysteem speelt de pianola, zonder de bij een piano gebruikelijk toetsen te gebruiken. Door de voetpedalen te bedienen, slaan met vilt beklede ‘vingers’ op de pianosnaren. Daarbij moet je je voorstellen dat eerst een stuk van een pianist is vastgelegd op die papieren rol. Iedere aanslag van de muzikant werd op papier aangetekend en vervolgens er in geperforeerd. Door die gaatjes stroomt lucht. De meeste mensen kennen dit principe van de boeken bij een draaiorgel.

Bijna honderd jaar na de eerste verschijning, krijgt het instrument in 1976 in Nederland hernieuwde aandacht, mede door het oprichten van de in Venlo-Blerick gevestigde Nederlandse Pianola Vereniging.
De afgelopen jaren zijn verschillende oude pianorollen op een gerestaureerde reproductiepiano afgespeeld en op cd opgenomen. Vooral de opnamen waarin componisten hun eigen werk speelden, vormen fascinerende documenten.

Wanneer je eens wilt horen hoe zo’n instrument klinkt, kun je luisteren naar:

https://www.youtube.com/watch?v=jSghKCPDF-s

Het Utrechtse museum Van Speelklok tot Pierement bezit een verzameling historische pianorollen die regelmatig te beluisteren zijn. En in Amsterdam is ook een Pianola Museum.

Dat het werk van Fred en Frank Bernouw niet alledaags is, bewijst ook wel het feit dat ze op 3 februari 2015 hoog bezoek kregen van burgemeester en wethouders van de gemeente Maasdriel, in het kader van de ‘100 dagen tour’ van burgemeester Van Kooten.
Onder het genot van een kop koffie werd het tot stand komen van hun bedrijf besproken. Hierna werd de delegatie getrakteerd op een deskundige uitleg en een demonstratie over de gerestaureerde orgels en pianola’s. Na afloop kreeg het gezelschap als aandenken een pianolarol en een Pianolabulletin aangeboden.

 

O ja, dat boek over pianola’s paste inderdaad niet meer in mijn boekenkast. Neef Frank was er echter best blij mee!

Bronnen:

–  Pianola’s, Samenstelling Peter Suidman, Nederlandse Pianola Vereniging, 1981

–  Brabants Dagblad

http://mooimaasdriel.nl/index.php/nieuws/7430/23108/www.blakenburgkeurslager.nl

http://www.pianola.nl/Pianola_Museum/Welkom.html

–  Nederlandse Pianola Vereniging, Venlo-Blerick – Wikipedia.org