Schrijfsite

Shrunk Expand

Genealogie

Wethouder Sanner

Nico en Nico

Vanaf het moment dat de uit Zwitserland afkomstige Ursus San(n)er in 1827 van Gorinchem naar het Noord-Brabantse Sleeuwijk verhuisde, bleef de kern van de familie Sanner lange tijd in het Land van Altena wonen. Ik noem deze streek maar zo, hoewel er verschillende opvattingen over de naamgeving bestaan. Het betrokken gebied wordt begrensd door de Biesbosch en de rivieren Merwede, Afgedamde Maas en Bergsche Maas en ligt globaal tussen de plaatsen Gorinchem en Raamsdonksveer.
Van oudsher werd het bestuur hiervan gevormd door ambachtsheerlijkheden, die later samengevoegd werden tot steeds groter wordende eenheden. Per 1 januari 2019 bestaat slechts nog de ene gemeente Altena. Deze indeling is van belang voor de genealogie, want informatie over je familie is vooral te vinden in bevolkingsregisters van gemeenten.
Sleeuwijk was oorspronkelijk een zelfstandige heerlijkheid. Later werd het samengevoegd met ambacht De Werken, waartoe ook de Kildijk in Nieuwendijk behoorde. Aan deze dijk vestigde mijn vader zich in 1953 en groeide ik op. Een ander stuk van het dorp Nieuwendijk hoorde bij ambacht Almkerk en een derde deel bij Emmikhoven. In 1879 worden deze twee heerlijkheden samengevoegd en in 1950 verenigd in de gemeente Werkendam.
De gemeente De Werken en Sleeuwijk heeft bestaan van 1814 tot 1950. In dat jaar werd het grondgebied van deze gemeente – dat toen 2.111 ha omvatte en 4.218 inwoners telde – eveneens  bij dat van Werkendam gevoegd.
Volledigheidshalve kan nog worden vermeld dat Nieuwendijk in 1973 geheel overging naar Werkendam en Almkerk toen onder Woudrichem ging vallen.

Een achterkleinkind van Ursus Sanner ging in 1913 wonen in de ‘Vierbannen’, een buurtschap bij het Brabantse kerkdorp Hank. Dat was mijn opa Johan Sanner, die met Knelia van Daalen trouwde. Zij kregen zestien kinderen en toen die op hun beurt trouwden, bleef een groot deel van hen in de buurt wonen.
Een van hen was mijn oom Nico (1932-1999). Hij is in de annalen onder meer bekend als raadslid van het CDA in de gemeente Dussen, de gemeente waartoe Hank sinds 1810 behoorde. En dat gedurende vele jaren. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 31 mei 1978 behaalde het CDA met lijsttrekker Nico Staal 5 zetels. Vanaf dat moment zit ook Nico Sanner in de gemeenteraad. Bij de verkiezingen in 1982 behaalde het CDA een meerderheid en claimde daarom een tweede wethouder naast de heer Staal. Dat ging niet zonder slag of stoot en leidde tot een overhaast vertrek van de tot dan toe fungerende wethouder uit de politiek. Ondanks dat er volgens een krantenartikel uit die tijd nogal bedenkingen waren tegen deze gang van zaken, leverde de stemming over de wethouderszetels toch een zetel op voor oom Nico.  Het schijnt dat ze om die twee Nico’s uit elkaar te houden meneer Staal ‘Kootje’ noemden. Wethouder Staal schopte het overigens tot loco-burgemeester en zelfs een jaartje als burgemeester.
Beide Nico’s werkten samen tot 1 januari 1997, toen de gemeente Dussen door de gemeentelijke herindeling in het Land van Heusden en Altena samenging met de gemeente Werkendam.

In de archieven verschillende foto’s uit die periode. Ik koos voor een mooie van de twee betrokken heren uit het Streekarchief Langstraat Heusden Altena (Fotobureau Dick Sars, Waalwijk).

Op een foto uit het boek ‘De Landen van Heusden en Altena’ staat mijn oom maar net met zijn neus op, maar zijn eega, mijn tante Netty, is duidelijk te herkennen. Zij zijn dan aanwezig bij een werkbezoek van Dries van Agt op het Kasteel-Raadhuis van Dussen.

Ook wel interessant is de foto uit het Streekarchief van 1993. Daarop is wethouder Sanner links te zien tijdens het aanbieden van 12.000 protestbrieven aan gedeputeerde Lambert van Nistelrooij in het provinciehuis in Den Bosch, betreffende de gemeentelijke herindeling van de Biesbosch.

Zo blijft een uitstapje naar je familie-roots voortdurend boeiend.

Bronnen:

– Streekarchief Langstraat Heusden Altena
– Kroniek van een dijkdorp (Nieuwendijk), Jan Biesheuvel, 1996
– De Landen van Heusden en Altena, Tom v. der Aalst, Hans Werther e.a. 1986
https://hanviskie.blogspot.nl
www.archiefkringhank.nl

Geld verdienen met genealogie

Omstreeks het jaar 2000 maakte mijn vader gebruik van het aanbod van de ‘Genealogische Data Werkgroep’ uit Rotterdam om een complete stamboom van de familie Sanner te kopen. Dat dacht hij tenminste. Hij ontving echter een boekwerkje met een algemene beschrijving over familienamen, familiewapens en heraldiek. Daarnaast een lijst van 25 pagina’s met genealogische gegevens, waarin diverse mensen met de naam Sanner genoemd worden. Soms worden daar de partners aan toegevoegd en/of de ouders. Maar een echte stamboom of een relatie met onze familie Sanner in Nederland ontbreekt.
Jaren later is dat boekwerkje bij mij in huis terechtgekomen en kijk ik er nog eens kritisch naar. Het heeft als titel ‘Het geslacht SANNER’ en heeft op de voorzijde de afbeelding van een familiewapen, dat als bijlage in kleur is toegevoegd. In de lijst herken ik slechts enkele namen van familieleden, die voorkomen in onze stamboom. Ik probeer met verschillende zoekmethoden een aantal andere namen uit. De meeste zijn niet te vinden en van geen enkele andere ontdek ik een relatie met onze familie.
Dan nog maar eens op internet surfen of ik iets meer kan vinden over de herkomst van dit boek. Jawel, er bestaat allerlei informatie van diverse genealogen die waarschuwen voor de aanschaf van deze ‘nepgegevens’.
Heel sprekend is ook een artikel uit dagblad De Telegraaf van 4 december 1998. Daarin staat dat Antiquariaat-boekhandel De Heraut uit Rotterdam opnieuw in opspraak is in verband met vervalsing van genealogische gegevens. Uit onderzoek van het Centraal Bureau van Genealogie (CBG), blijkt dat de boekwinkel zich schuldig heeft gemaakt aan het vervalsen van familiewapens en geslachtsregisters.
De Heraut ontleende wapenafbeeldingen aan oude boeken, veranderde de originele familienaam en verkocht ze door. Zo kregen klanten ‘hun’ familiewapen. Ook met geslachtsregisters uit databanken waarvan het bedrijfje gebruik maakt, is geknoeid.
De Heraut kwam enige jaren daarvoor ook al in het nieuws door oplichterij met familieregisters. De eigenaar werd schuldig bevonden aan het meermalen plegen van koopmansbedrog en werd veroordeeld tot het betalen van een geldboete.
De conclusie is dus eigenlijk dat dit boek tamelijk onbetrouwbaar is. Veel stamboomgegevens lijken niet te kloppen, behalve bijvoorbeeld de toegevoegde lijst met namen en adressen van een aantal Sanners.
Het bijgesloten familiewapen is niet opgenomen in de Heraldische Databank van het CBG en is dus maar een suggestie op basis van een mogelijke betekenis van de naam Sanner.
Daarmee heeft de aanschaf voor de koper weinig waarde gehad (ondanks het voorin opgenomen Garantie Certificaat) en is de betekenis voor de huidige genealoog ook zeer beperkt.
Maar het meest wrang is misschien nog wel dat deze boeken van De Heraut nog steeds door diverse antiquariaten op internet worden aangeboden. Ze durven er soms ijskoud nog twintig euro voor te vragen ook!

augustus 2018

Prettig weerzien

Familie Sanner, Hank 1936

Lange tijd was het dorp Hank (N.Br.) een bolwerk van de familie Sanner. Het gezin van Johan Sanner en Knelia van Daalen woonde in de buurtschap ‘De Vierbannen’ en toen hun kinderen trouwden, bleef een groot deel in de buurt wonen, met name aan de Buitenkade. Dat betekende dat ze ook veel met elkaar optrokken, onder meer in het vermaarde koor ‘Zang en Vriendschap’.
Anderen kozen domicilie in omliggende dorpen, of gingen verder weg naar bijvoorbeeld Sprang-Capelle, Breda of Eindhoven. Naarmate de familie groter werd, waaierden de nakomelingen verder uit, zelfs buiten de landsgrenzen. Dit had als gevolg dat de familieleden elkaar vooral ontmoetten bij vreugde en verdriet, verjaardagen, jubilea en begrafenissen.

Bij het overlijden van een tante stelde de familie vast dat het toch wel heel wrang is om elkaar alleen in verdrietige omstandigheden te zien. Daarom werd het idee geopperd om opnieuw een familiereünie te organiseren, waarbij ooms en tantes, neven en nichten met hun partners elkaar in ontspannen sfeer konden ontmoeten.

Vrijdag 1 juni 2018  kwamen zo’n tachtig familieleden naar de streek van hun roots en hadden een supergezellige vond avond in Hotel Restaurant ‘De Koppelpaarden’ te Dussen. Soms was het net alsof je een gesprek van een vorige dag kon voortzetten. Andere keren bleek er toch wel een en ander weggeëbd, maar dat resulteerde ook weer in een prettige (hernieuwde) kennismaking.

Veel belangstelling trok grote familiefoto van de vorige reünie in 1999(!). Het leidde tot verschillende reacties. Nogal wat mensen vielen stil, met de constatering: Wat zijn er toch al veel familieleden niet meer!

Maar getuige de vele foto’s die deze avond door Justine, Andries en Hans gemaakt zijn, was er ook veel plezier. Het was heel fijn om elkaar weer te zien, herinneringen op te halen en ons ook verbonden te voelen met de familie.

Gezien het enthousiasme, is een dergelijke bijeenkomst zeker voor herhaling vatbaar. We zijn dan ook veel dank verschuldigd aan Lian, Hans en Janny, die het voortouw hebben genomen en deze Sanner-reünie mede tot een succes hebben gemaakt.

Iets van onze familiehistorie is ook te zien in een digitale stamboom bij Geneanet, zie: https://gw.geneanet.org/jsanner1

Niet alle daarin opgenomen informatie is openbaar toegankelijk. Met name foto’s en achtergrondverhalen van en over nog levende personen zijn op grond van de privacywetgeving afgeschermd. Familieleden die graag een kijkje achter de schermen willen nemen, kunnen een ‘linkje’ aanvragen bij ondergetekende als beheerder van de stamboom. Uiteraard kunnen ook  onjuistheden en aanvullingen worden doorgegeven, via Geneanet of het emailadres: josan86@live.nl

Nog meer familie

Binnen de stamboom van de familie Sanner zijn ook de families Den Dunnen-Dekker ondergebracht. 

Mijn eega Ans Bernouw wist aanvankelijk maar heel weinig van haar grootouders en andere familie. We zijn er naar op zoek gegaan en behalve bij Geneanet kun je het resultaat voor de familie Bernouw-Jaarsveld  ook vinden via:
https://www.genealogieonline.nl/stamboom-bernouw-jaarsveld/

Op deze schrijfsite probeer ik enkele indrukken weer te geven van wat ik zoal bij het speuren naar onze roots tegenkom. Zoals bijvoorbeeld het hieronder staande verhalen, of op de volgende tabbladen.

Reacties zijn natuurlijk van harte welkom. Helemaal onderaan deze bladzijde heb je daartoe een mogelijkheid.

Het Amsterdamsche veer

Zicht op Schiedam

Spittend in de genealogische gegevens van je voorouders kom je soms stukjes informatie tegen, die een beeld geven van hoe mensen in een bepaalde tijd leefden. Of het nodigt uit om je te verdiepen in de historie om helder te krijgen hoe een en ander ook alweer zat. Niet alleen geboorte- en overlijdensdata, maar vooral persoonlijke verhalen zorgen daarbij dat je je meer met je verre familie verbonden voelt. Die data en informatie van de burgerlijke stand  vormen vaak  wel  het  aanknopingspunt om verder op zoek te gaan.

Neem nu bijvoorbeeld het leven van Hendrik Barnouw (1776-1841), een verre voorouder van mijn eega en afkomstig uit Schiedam. In de overlijdensakte van Hendrik d.d. 4-2-1841 staat dat hij besteller was van het Amsterdamsche veer. Dan wil je natuurlijk weten wat dat inhield. Helemaal precies lukt dat niet, maar er kan wel een indruk worden verkregen.

Het Amsterdamsche veer zorgde voor de verbinding tussen onder meer Schiedam en Amsterdam.
In de tijd van Hendrik waren de wegen veelal onverhard en moeilijk begaanbaar, zeker ook in het waterrijke westen van ons land. In de steden was er nog wel sprake van aangelegde straten, maar daarbuiten zakten de rijtuigen en karren tot aan de assen in de modder.
Gelukkig kende Nederland ook vele waterlopen, die als natuurlijke natte infrastructuur ten volle werden gebruikt. Het was dan ook logisch dat het vervoer van mensen en goederen over water plaatsvond. Het was een relatief snelle manier, goedkoper, redelijk veilig en daarnaast konden er meer goederen meegenomen worden dan per kar en paard.

Meer informatie is te vinden bij de stamboom van de familie Bernouw op Geneanet: 
https://www.genealogieonline.nl/stamboom-bernouw-jaarsveld/

Fred en de pianola

Fred aan het werk

Bij het opnieuw inruimen van mijn boekenkast kom ik plaats tekort, want ik wil ook een plekje vrijmaken voor mijn hobbyspullen. Eens kijken wat er misschien uit kan. Ik heb bijvoorbeeld een boek over pianola’s in mijn hand. Dat doet me overigens denken aan m’n zwager Fred. Op mijn rol staat nog steeds dat ik in het kader van mijn genealogische studie over de familie Bernouw een stukje over zijn exclusieve baan wil schrijven.

Laat ik dat dan maar meteen doen:

Fred Bernouw is al van kinds af aan in muziek geïnteresseerd. Als zesjarige kwam hij eens thuis van een vakantiekamp. Zonder ooit les te hebben gehad speelde hij de kampliedjes voor de voet weg op het huisharmonium. Op achtjarige leeftijd ging hij orgellessen volgen. Een jaar later mocht hij in de Hervormde kerk naast de organist zitten en speelde hij bij het uitgaan van de kerk. Later mocht hij een invalbeurt vervullen wegens ziekte van de vaste organist. Op zijn twaalfde volgde hij die organist op. Daarnaast werd hij ook organist in de Rooms Katholieke kerk van Kerkdriel.
Toen Fred uit militaire dienst kwam, gaf hij zich in 1978 op voor een driejarige opleiding aan de piano-technische school in Amsterdam.
Nu restaureert hij al jarenlang pianola’s en andere mechanische muziekinstrumenten.  En dat niet alleen, want ook zoon Frank is dit vak ingegaan. Samen zijn ze volop actief in hun muzikale werkplaats te Hoenzadriel. 

Even voor de leken: een pianola is een kunstspelinstrument, dat met behulp van boeken of rollen bespeelbaar is. Vanaf ongeveer 1880 wordt er mee op grote schaal muzikale composities in huiskamers tot klinken gebracht.
Het schijnt dat de eerste pianola werd gebouwd door de Amerikaan Edwin Votey. In de Verenigde Staten werden ze als player piano’s geproduceerd door de Aeolian Company. In Europa verschenen de instrumenten een paar jaar later, waarbij ze in Nederland kunstspelpiano werden genoemd. Later is de merknaam Pianola een verzamelnaam geworden voor alle automatisch spelende piano’s.
Nederland kende vanaf 1923 ook een eigen pianolarollenfabriek: Hollandia in Amsterdam. Die  brandde in 1928 uit en werd later onder de naam Euterpe voortgezet.
De bloeitijd van de pianola lag in de jaren twintig van de 20e eeuw. Het apparaat raakte in onbruik doordat muziek via radio of een elektrische grammofoon ten gehore kon worden gebracht.

Pianola’s waren aanvankelijk apparaten die vóór een piano of vleugel werden geplaatst, zodat ze de toetsen konden indrukken. Rond 1905 werden pianospeelapparaten in een piano of vleugel ingebouwd.
Er kwamen ook instrumenten die een vastgelegde uitvoering van een pianist geheel automatisch konden naspelen. Deze vorm van de pianola wordt reproductiepiano genoemd. Het spel van een pianist kon worden vastgelegd op een papierrol en worden vermenigvuldigd.

Een pianola werkt met een pneumatisch systeem. Door middel van een geperforeerde papieren rol en een pneumatisch transmissiesysteem speelt de pianola, zonder de bij een piano gebruikelijk toetsen te gebruiken. Door de voetpedalen te bedienen, slaan met vilt beklede ‘vingers’ op de pianosnaren. Daarbij moet je je voorstellen dat eerst een stuk van een pianist is vastgelegd op die papieren rol. Iedere aanslag van de muzikant werd op papier aangetekend en vervolgens er in geperforeerd. Door die gaatjes stroomt lucht. De meeste mensen kennen dit principe van de boeken bij een draaiorgel.

Bijna honderd jaar na de eerste verschijning, krijgt het instrument in 1976 in Nederland hernieuwde aandacht, mede door het oprichten van de in Venlo-Blerick gevestigde Nederlandse Pianola Vereniging.
De afgelopen jaren zijn verschillende oude pianorollen op een gerestaureerde reproductiepiano afgespeeld en op cd opgenomen. Vooral de opnamen waarin componisten hun eigen werk speelden, vormen fascinerende documenten.

Wanneer je eens wilt horen hoe zo’n instrument klinkt, kun je luisteren naar:

https://www.youtube.com/watch?v=jSghKCPDF-s

Het Utrechtse museum Van Speelklok tot Pierement bezit een verzameling historische pianorollen die regelmatig te beluisteren zijn. En in Amsterdam is ook een Pianola Museum.

Dat het werk van Fred en Frank Bernouw niet alledaags is, bewijst ook wel het feit dat ze op 3 februari 2015 hoog bezoek kregen van burgemeester en wethouders van de gemeente Maasdriel, in het kader van de ‘100 dagen tour’ van burgemeester Van Kooten.
Onder het genot van een kop koffie werd het tot stand komen van hun bedrijf besproken. Hierna werd de delegatie getrakteerd op een deskundige uitleg en een demonstratie over de gerestaureerde orgels en pianola’s. Na afloop kreeg het gezelschap als aandenken een pianolarol en een Pianolabulletin aangeboden.

O ja, dat boek over pianola’s paste inderdaad niet meer in mijn boekenkast. Neef Frank was er echter best blij mee!

Bronnen:

–  Pianola’s, Samenstelling Peter Suidman, Nederlandse Pianola Vereniging, 1981

–  Brabants Dagblad

http://mooimaasdriel.nl/index.php/nieuws/7430/23108/www.blakenburgkeurslager.nl

http://www.pianola.nl/Pianola_Museum/Welkom.html

–  Nederlandse Pianola Vereniging, Venlo-Blerick – Wikipedia.org