Familie Sanner-Den Dunnen

Wie was Jan den Dunnen?

Lezers van een vorige bijdrage, over mijn ouderlijk huis in Nieuwendijk (N.Br.), zullen antwoorden: dat is de opa van Joop!
Inderdaad, mijn grootvader van moeders zijde heette Jan de Dunnen. Maar in zijn stamboom, die terug gaat tot ongeveer 1570, komen nog minstens vijf andere ‘Jannen’ voor. Over deze voorouders kan ik echter weinig vertellen. 
Zelfs van opa Jan kan ik me eigenlijk niet zo veel herinneren. Hij overleed toen ik 12 was. De meeste informatie over hem heb ik van horen zeggen of uit plakalbums van mijn moeder. Blijkbaar hield hij er niet van om gefotografeerd te worden. Er zijn niettemin diverse foto’s bewaard gebleven; het valt daarbij op dat hij meestal niet erg vrolijk kijkt. Ik heb maar de minst sombere foto uitgekozen.

Ik weet niet meer of opa op het laatst een beetje in de war was, of dat hij al eerder als niet zo handig bekend stond. Hij moest op een keer een eenvoudige sluiting voor de deur van het kippenhok maken. Dan kon door in het midden van een wervel (een blokje hout) een spijker te steken en die op de stijl van het kozijn vast te timmeren. Draaide je de wervel voor de deur dan bleef deze mooi dicht zitten. Opa spijkerde het blokje echter op de deur en was heel verbaasd dat de deur elke keer bleef openzakken.

Opa den Dunnen overleed op 23 september 1961. Volgens de rouwkaart na een langdurig geduldig gedragen ziekte, in een gezegende ouderdom van 77 jaar. In onderstaande uitsnede van een plakboek van mijn moeder staat dat haar vader op 12 augustus 1961 naar het Sint Theresia Ziekenhuis in Raamsdonksveer gebracht werd en daar is overleden. 
Zus Hennie en ik waren ook bij de begrafenis aanwezig, maar ik kan me daar niets meer van herinneren. Mijn moeder schrijft dat de begrafenis werd geleid door ds. O. van Oort, dit met vermelding van de gelezen Bijbeltekst.

Opa en opoe van Kildijk 8

Eenmaal begonnen met het digitaliseren en verder uitzoeken van de stamboom van de familie Sanner, had ik de smaak te pakken. De voorouders van mijn eega volgden in de stamboom van de familie Bernouw-Jaarsveld. Vervolgens mocht de familie van mijn moeder natuurlijk ook niet ontbreken. Zeker niet omdat ons gezin vroeger in hetzelfde huis naast opa en opoe Den Dunnen-Dekker woonde. Aanvankelijk stelde ik hiervoor een aparte stamboom op, maar later heb ik ‘DDD’ samengevoegd met de stamboom van de familie Sanner.

Helaas weet ik niet in welk jaar bijgaande mooie foto van mijn opa en opoe gemaakt is. Wellicht volgt later een afzonderlijke tekst over hen beiden. Nu eerst nog wat meer over mijn ouderlijk huis.

De bevolkingsregistratie is ingesteld op 1 januari 1850. Per adres werd bijgehouden wie er woonde. Het gaf niet alleen de situatie weer van het gezin in familieverband, maar ook inwonende dienstbodes of knechten komen voor in de registers. Dit gebeurde op zogenaamde Gezinskaarten, die werden gebruikt in de periode 1921-1940, tot de introductie van de persoonskaart.
Volgens de gezinskaarten van de gemeente De Werken en Sleeuwijk 1930-1940 woonden in die periode op Kildijk 8 in Nieuwendijk: Teunis Dekker en Barbera Zwijnenburg. Dat waren de ouders van mijn opoe Drika.

Op 30 mei 2019 publiceerde ‘Oud Nieuwendijk’ op Facebook een mooie foto van de boerderij van Teunis en Barbera. De datering ervan is onbekend, maar Kees Versluis kreeg deze foto van zijn tante Zus Hoeke-Colijn. Barbara Zwijnenburg was ook de overgrootmoeder van de vrouw van Kees. 

Barbara stond bekend als Beth van de Haai. Geen scheldnaam ofzo, maar streektaal voor ‘De Hei’, zo heette het gebied waar ze woonde. Het was een mondige en kranige vrouw, die naar verluid met een kruiwagen mest of iets dergelijks over een brede plank over een sloot liep. Teunis Dekker de man van Beth, was volgens dezelfde bron een stille man, die altijd zat te lezen.
Dat mijn overgrootmoeder bekend stond als een ‘haaibaai’ is misschien ook wel te verklaren uit het feit dat ze haar echtgenoot ruim 15 jaar overleefde.

Na haar dood in 1953 kocht mijn vader het pand. Ons gezin verhuisde vanuit Rijswijk (N.Br.) naar Nieuwendijk, opa en opoe Den Dunnen volgden vanuit het nabijgelegen dijkhuis Kildijk 12 (dat enkele jaren later af zou branden) naar Kildijk 8.
In het huis was nog duidelijk te zien dat ook hier het water van de watersnoodramp hoog had gestaan.
Jarenlang werkte pa er aan en creëerde voor het hele gezin een heerlijk woonoord. Er lag een groot erf omheen, met fruitbomen, en altijd liepen er kippen, eenden, konijnen, of andere kleine dieren rond.

september 2020

Herkomst van een achternaam

Studie naar de betekenis, de oorsprong en de verspreiding van namen wordt onomastiek genoemd, hetgeen naamkunde betekent.
Aanvankelijk gebruikte men één naam om mensen te onderscheiden. Door de groei van de bevolking en vanuit de behoefte om de iemands identiteit te versterken, werden vanaf de Middeleeuwen steeds vaker bijnamen gebruikt als nadere aanduidingen bij de voornaam. Zo’n achternaam vertelde dan bijvoorbeeld iets over hoe die persoon er uitzag, waar hij vandaan kwam, welk beroep hij had, of wie zijn vader was.
   De ontwikkeling van een voor- en achternaam tot een erfelijke familienaam, die van generatie op generatie in min of meer in gelijke vorm doorgegeven werd, was daarna nog een langdurig proces. Waarschijnlijk is de achternaam ontstaan in Italië en via Zwitserland en Frankrijk naar onze streken gekomen. 
   In het begin van de Middeleeuwen had circa 5-8% van de bevolking, voornamelijk bestaande uit edellieden, een achternaam. De oudst bekendste Germaanse namen dateren zelfs van begin 11e eeuw. Na het Concilie van Trente (1545-1563) werden burgers opgeroepen om een vaste achternaam aan te nemen.
   Pas toen de burgerlijke stand in 1811 in heel Nederland was ingevoerd werd de familienaam voor iedereen officieel vastgelegd. Personen die nog geen familienaam hadden, moesten er van keizer Napoleon een aannemen en laten vastleggen. Dat gebeurde in zogenoemde registers van naamsaanneming, die soms bewaard zijn. Wijzigingen in namen konden vanaf toen alleen nog bij Koninklijk Besluit worden doorgevoerd. Toch duurde het in sommige gevallen nog lang voordat ze volgens een vaste spelling werden geschreven.

Nu zijn wij natuurlijk benieuwd naar de oorsprong en betekenis van de naam SANNER.
Ik weet niet meer welke website het was, maar ergens kon je je achternaam invullen en dan rolde de betekenis er uit. Even vooropgesteld: bij alle officiële genealogische sites is de betekenis van de naam Sanner onbekend. Er is alleen informatie over stambomen en de verspreiding van mensen met een bepaalde achternaam. Bijvoorbeeld het CBG geeft aan dat in 2007 er in Nederland tachtig ‘Sanners’ woonden. En volgens Geneanet zijn er in 2020 wereldwijd meer dan 12.500 mensen met de naam Sanner of een spellingvariant daarvan.
Dus de bijgaande gevonden informatie lijkt niet echt betrouwbaar.

Bij deze varianten stond de volgende toelichting:
–              Sinds 1624:
In het verleden stonden mensen met de naam SANNER bekend om hun grote wijsheid. Hun wijsheid was zo beroemd dat belangrijke heersers grote afstanden reisden om het advies van mensen met deze achternaam te zoeken en om ze te smeken om in hun koninkrijk te komen wonen.
–              Sinds 1772:
Als iemand aan zelfdiscipline dacht, moest hij onvermijdelijk aan de Sanner-familie denken. Ze werden bewonderd omdat ze continu de zelfcontrole hadden om hun doelen te bereiken; in moeilijke momenten moedigden mensen elkaar aan om net als een Sanner te zijn.

Ik weet niet of de Sanners zich hierin herkennen. Voor buitenstaanders klinkt het wellicht een beetje arrogant. Ik laat het daarom aan de lezer over om eventuele conclusies te trekken.
Mijn broer Jan heeft echter uitgepluisd dat de oorsprong van onze familie Sanner ligt in het noordwesten van Zwitserland, in het plaatsje Beinwil, in het Kanton Solothurn, onder Bazel en vlakbij de Franse grens.  In deze regio waren er twee families ‘Sanner’, een in Beinwil en de ander in het buurtdorp Trimbach. De familienaam Sanner werd in het oude Duitse schrift geschreven als “Sañer”, met één ‘n’ en een streepje daarboven. Dat betekende waarschijnlijk dat de naam in werkelijkheid met twee n’s geschreven werd. Bij de komst van de schrijfmachine verdween dat streepje en werd de schrijfwijze ter plaatse ‘Saner’.
Rond 1820 kwam een Saner uit Beinwil naar Nederland en trouwde daar met een Gorkumse. Hij schreef zijn naam onder de trouwakte met een dubbel N en dat is vanaf dat moment bij zijn nakomelingen zo gebleven.
Overigens heb ik bij Family Search gegevens gevonden over de voorouders van deze eerste Nederlandse Sanner en die gaan terug tot ongeveer 1655. Best oud dus en per saldo ben ik ook best tevreden met mijn naam.  

Bronnen:
– CBG, Centrum voor familiegeschiedenis
– https://www.yory.nl/herkomst-van-een-achternaam/ (website van Yolanda Lippens)
– ‘Op zoek naar Ursus Victor Stephanus Saner’, J.C. Sanner, april 1982
– Family Search   

Urnen in Menting Poeloe

75 jaar bevrijd

In 2019 en 2020 herdenken we het beëindigen van de Tweede Wereldoorlog, 75 jaar geleden. Voor mij aanleiding om me nog eens te verdiepen in het oorlogsverleden van mijn familie. Dat heeft voor mij ook extra betekenis, omdat ik door mijn ouders vernoemd ben naar drie ooms die in Indië dienst hebben gedaan. Twee van hen keerden niet terug en staan als oorlogsslachtoffer te boek. Het betreft Johannes Christiaan Sanner (Jo, 1914-1945) en Peter Otto Sanner (Peter, 1925-1949). De derde oom Marinus Peter Sanner (Rinus, 1924-2015) keerde wel terug en kwam in mijn geboortejaar (1949) behouden aan in Nederland.

In deze tekst wil ik vooral aandacht besteden aan mijn oudste oom Jo. Aanvankelijk had ik dezelfde roepnaam als hij, later liet ik mij Joop noemen. Hoewel met name mijn vader vele verhalen prijsgaf, ebde het levensverhaal van oom Jo in de loop van de jaren een beetje weg. In mijn werkzame leven was ik druk met van alles en was ik vooral met mezelf, werk en gezin bezig. Met mijn pensionering ontstond een nieuwe bron van tijd, onder meer aanleiding om met genealogie bezig te gaan. En eens na te denken over de vraag wie Jo Sanner eigenlijk was.

Ik weet dat hij op 28 juli 1914 te Dussen geboren werd. In een plakalbum van mijn moeder zijn vooral foto’s van hem opgenomen tijdens zijn verblijf in toenmalig Indië in de jaren 1937-1939. Een prachtige foto samen met zijn verloofde Mar de Vries is helaas niet gedateerd. Er staat wel bij dat Mar in Davos overleed; misschien wel aan tbc, denk ik dan.
Uit de periode vóór zijn diensttijd zijn twee foto’s overgebleven, waar hij deel uitmaakt van een groepje arbeiders dat bij Loonbedrijf Wim Snoek aan het dorsen is. Een derde foto laat mijn oom zien als een soort Napoleon op een paard. Deze foto is genomen bij de feestelijke opening van de Keizersveersebrug op 31 oktober 1931. Hij moet dan 17 jaar oud zijn geweest. Deze brug over de Bergsche Maas in de huidige snelweg A27 bij Raamsdonksveer is overigens in 1940 (en 1944) tijdens de Tweede Wereldoorlog opgeblazen.

Dan gaat Jo blijkbaar in militaire dienst. Volgens het bevolkingsregister kwam hij vanuit Dussen op 18-9-1935 aan in Den Helder. Op 24-10-1935 vertrok hij naar Amsterdam en vandaar op 17-7-1936 als matroos 2e klasse naar de Marine-kazerne. Hij verliet de kazerne op 19-1-1937 om met Hr. Ms. De Ruyter naar Surabaya in Nederlands Oost-Indië te varen. Hij vervulde zijn dienst als marconist. Volgens andere bronnen (o.a. Wikipedia) vertrok het marineschip op 12 januari uit Nederland en kwam op 5 maart aan in Tandjong Priok, de havenstad van Batavia op Java.

Matroos Jo Sanner
Interneringskaart

Bekend is dat Jo werd bevorderd tot matroos 1e klas en in Surabaya een opleiding voor een hogere positie volgde. Tijdens die opleiding vond in januari 1942 een inval van Japanners plaats en werd mijn oom gevangen genomen. Na verblijf in verschillende krijgsgevangenenkampen werd hij als dwangarbeider meegevoerd naar Japan en is daar op 28 februari 1945 overleden in een van de Fukuokakampen. Er is een scan van zijn interneringskaart (Bron: Ga het na/Nationaal Archief), maar van de Japanse teksten worden we vooralsnog niet veel wijzer. Zijn lichaam werd vermoedelijk ter plaatse gecremeerd en zijn as in een primitieve urn vervoerd naar Indonesië. De urn kreeg een plekje op de erebegraafplaats voor Nederlandse oorlogsslachtoffers en militairen ‘Menteng-Poeloe’ bij Jakarta. Bij deze begraafplaats is een zogenaamde ‘simultaankerk’ aanwezig, met zo’n 700 urnen van Nederlands krijgsgevangenen. Mijn broer maakte er jaren later (in 1984) bijgaande foto. Tevens ligt op deze begraafplaats mijn oom Peter begraven, maar dat is een ander verhaal.

Prettig weerzien

Lange tijd was het dorp Hank (N.Br.) een bolwerk van de familie Sanner. Het gezin van Johan Sanner en Knelia van Daalen woonde in de buurtschap ‘De Vierbannen’ en toen hun kinderen trouwden, bleef een groot deel in de buurt wonen, met name aan de Buitenkade. Dat betekende dat ze ook veel met elkaar optrokken, onder meer in het vermaarde koor ‘Zang en Vriendschap’.
Anderen kozen domicilie in omliggende dorpen, of gingen verder weg naar bijvoorbeeld Sprang-Capelle, Breda of Eindhoven. Naarmate de familie groter werd, waaierden de nakomelingen verder uit, zelfs buiten de landsgrenzen. Dit had als gevolg dat de familieleden elkaar vooral ontmoetten bij vreugde en verdriet, verjaardagen, jubilea en begrafenissen.
Bij het overlijden van een tante stelde de familie vast dat het toch wel heel wrang is om elkaar alleen in verdrietige omstandigheden te zien. Daarom werd het idee geopperd om opnieuw een familiereünie te organiseren, waarbij ooms en tantes, neven en nichten met hun partners elkaar in ontspannen sfeer konden ontmoeten.

Vrijdag 1 juni 2018 was het zover. Zo’n tachtig familieleden kwamen naar de streek van hun roots en hadden een supergezellige vond avond in Hotel Restaurant ‘De Koppelpaarden’ te Dussen. Soms was het net alsof je een gesprek van een vorige dag kon voortzetten. Andere keren bleek er toch wel een en ander weggeëbd, maar dat resulteerde ook weer in een prettige (hernieuwde) kennismaking.
Veel belangstelling trok grote familiefoto van de vorige reünie in 1999(!). Het leidde tot verschillende reacties. Nogal wat mensen vielen stil, met de constatering: Wat zijn er toch al veel familieleden niet meer!
Maar getuige de vele foto’s die deze avond door Justine, Andries en Hans gemaakt zijn, was er ook veel plezier. Het was heel fijn om elkaar weer te zien, herinneringen op te halen en ons ook verbonden te voelen met de familie.
Gezien het enthousiasme, is een dergelijke bijeenkomst zeker voor herhaling vatbaar. We zijn dan ook veel dank verschuldigd aan Lian, Hans en Janny, die het voortouw hebben genomen en deze Sanner-reünie mede tot een succes hebben gemaakt.

Iets van onze familiehistorie is ook te zien in een digitale stamboom bij Geneanet, zie:
https://gw.geneanet.org/jsanner1

Niet alle daarin opgenomen informatie is openbaar toegankelijk. Met name foto’s en achtergrondverhalen van en over nog levende personen zijn op grond van de privacywetgeving afgeschermd. Familieleden die graag een kijkje achter de schermen willen nemen, kunnen een ‘linkje’ aanvragen bij ondergetekende als beheerder van de stamboom. Uiteraard kunnen ook onjuistheden en aanvullingen worden doorgegeven, via Geneanet of het emailadres: josan86@live.nl

Joop Sanner, juni 2018

Geld verdienen met genealogie

Omstreeks het jaar 2000 maakte mijn vader gebruik van het aanbod van de ‘Genealogische Data Werkgroep’ uit Rotterdam om een complete stamboom van de familie Sanner te kopen. Dat dacht hij tenminste. Hij ontving echter een boekwerkje met een algemene beschrijving over familienamen, familiewapens en heraldiek. Daarnaast een lijst van 25 pagina’s met genealogische gegevens, waarin diverse mensen met de naam Sanner genoemd worden. Soms worden daar de partners aan toegevoegd en/of de ouders. Maar een echte stamboom of een relatie met onze familie Sanner in Nederland ontbreekt.

Het bijgesloten familiewapen is niet opgenomen in de Heraldische Databank van het CBG en is dus maar een suggestie op basis van een mogelijke betekenis van de naam Sanner.

augustus 2018

Waar komen de Sannertjes vandaan?

Wanneer je geïnteresseerd bent in je afkomst, dan ga je op zoek naar de roots van je familie. De oorsprong van onze familie Sanner ligt in het noordwesten van Zwitserland, in het plaatsje Beinwil, in het Kanton Solothurn, onder Bazel en vlakbij de Franse grens.  In deze regio waren er twee families ‘Sanner’, een in Beinwil en de ander in het buurtdorp Trimbach. De familienaam Sanner werd in het oude Duitse schrift geschreven als “Sañer”, met één ‘n’ en een streepje daarboven. Dat betekende waarschijnlijk dat de naam in werkelijkheid met twee n’s geschreven werd. Bij de komst van de schrijfmachine verdween dat streepje en werd de schrijfwijze ter plaatse ‘Saner’.